Артрит жана артроз муундарга таасир этүүчү татаал оорулар. Окшош симптомдордон улам, көптөгөн адамдар бул ооруларды бирдей деп ойлошот, бирок андай эмес. Артрит жана артроз оорунун себептери, анын өнүгүшүнүн мүнөзү, зыян зонасы боюнча айырмаланат жана такыр башка дарылоону талап кылат.
Эки адам муундары ооруп доктурга кайрылды дейли. Биринде артрит, экинчисинде артроз деген диагноз коюлган. Эки бейтап тең кезекке отуруп, ден соолугуна байланыштуу көйгөйлөрүн кыскача талкуулоого үлгүрүштү.
Көрсө, алардын белгилери абдан окшош экен: муундары ооруйт, толук күчтө ийилбейт/бүгүлбөйт, түнү да, күндүзү да эс бербейт. Жада калса диагноздор окшош, бирок алар дагы эле айырмаланат. Эки оору тең муундарга таасир этсе, артрит менен артроздун ортосунда кандай айырма бар?
Артрит деген эмне
Артрит - муундун сезгенүү оорусу. Анын алдында ар дайым кандайдыр бир фактор менен сөөк же кемирчек тканынын бузулушу болот.
Жок кылынган клеткалардан биологиялык активдүү заттар бөлүнүп чыгат, алар сезгенүү реакциясын козгойт. Ооруган аймактагы тамырлар кеңейип, канга толот: ушундан улам муундун тканына зыян келтирүүчү фактор менен күрөшүү үчүн иммундук клеткалар пайда болот.
Ошол эле учурда кандын суюк бөлүгү тамыр төшөгүнөн чыгып, шишик пайда болот, бул сезгенүү зонасын чектейт. Мына ушундайча организм өзүн бактериялардан, бөтөн денелерден жана химиялык заттардан чоң зыяндан коргойт.
Патогендик агент толук же жарым-жартылай алынып салынгандан кийин айыктыруу механизми башталат. Эгерде зыян аз болгон болсо, анда ткандардын нормалдуу иштеши калыбына келет. Терең кемчиликтер тырык аркылуу айыктырат, органдын нормалдуу функциясын аткарбаган одоно тутумдаштыргыч ткандын аймагы.
Артрит бул этаптардын баарын басып өтөт:
- өзгөртүү - зыян;
- экссудация – шишиктин пайда болушу;
- пролиферация - айыктыруу.
Себептер
Оорунун көптөгөн себептери бар, биз алардын негизгилерин тизмелейбиз:
- стрептококк инфекциясы (тонзиллит, скарлатина) көп учурда татаалданууну пайда кылат - ревматизм;
- агрессивдүү аутоантителолор - организм өз ткандары менен күрөшүү үчүн өндүргөн белоктор; бул кырдаал иммундук коргонууда ката болгондо өнүгүп, анын аркасында муундарды организм үчүн бөтөн элемент катары кабыл алат - ревматоиддик артрит;
- бузулушу пурин алмашуунун муундарда заара кислотасынын кристаллдарынын депозитке алып келет - подагра;
- аллергиялык реакциялар сезгенүү реакциясынын өнүгүшү менен биргелешкен ткандарды камтышы мүмкүн - аллергиялык артрит;
- кээ бир дары-дармектерди узак мөөнөттүү колдонуу сезгенүүнү пайда кылат (изониазид, D-пенициллиндер, гидралазин, пробоинами) - дары-дармектик артрит;
- бактериялар кан аркылуу же операция учурунда киргизилет - жугуштуу артрит;
- кандайдыр бир локализациянын вирустук же бактериялык инфекциясы муун ткандарына кыйыр түрдө таасир этиши мүмкүн - бул реактивдүү артрит;
- курч жаракат - акыркы зыян (таасир, көгүш, капсула жарылуу).
Симптомдору
Оору менен мүнөздөлөт курч баштапкы стадиясында, башкача айтканда, фонунда толук ден соолук, адам өнүгүп курч оору муундары. Аутоиммундук формалар майда муундардын – манжалардын, билектердин, чыканактардын фаланга аралык муундарынын симметриялуу бузулушу менен мүнөздөлөт.
Көпчүлүк учурларда подагра бармактын чоң бармагы менен буттун ортосундагы муундун сезгениши менен башталат. Бактериялык жана реактивдүү артрит менен чоң муундар көбүнчө бир тараптан жабыркайт: тизе, жамбаш, сакралдык (омуртканын жамбаш сөөктөрү менен кошулган жеринде).
Ревматизм ысытма жана жалпы алсыздыктын фонунда өнүгүп, көбүнчө тамактын оорушу менен коштолот. Сөөктүн, кемирчектин жана синовиянын катуу сезгениши дене табынын көтөрүлүшү, жалпы интоксикация: баш оору, алсыздык, табиттин жоктугу менен пайда болушу мүмкүн.
Муун үстүндөгү тери кызарып, башка жерлерге караганда тийгенде ысык сезилет. Сыртынан караганда шишип, көлөмү көбөйөт. Эгерде жабыркашы бир тараптан гана пайда болсо, анда соо бут менен ооруган адамдын ортосундагы айырма байкалат.
Чектелген кыймыл шишик жана оору менен байланышкан. Эгерде муун көңдөйү бир аз сезгенсе, анда ал дээрлик толук иштейт. айкын патологиялык реакция менен, бүт синовиалдык көңдөй суюктук менен толтурулган болот - бул учурда, кыймыл кескин чектелген.
Дарылоо
Дарылоо жалпы практикалык дарыгер, ревматолог же травматолог тарабынан жүргүзүлөт - себеби механикалык зыян болсо. Терапия провокациялоочу факторду жоюуга жана сезгенүүнү токтотууга багытталган.
Бактериялык жана реактивдүү артритте антибиотиктер, аутоиммундук артритте - цитостатиктер же глюкокортикоиддер, аллергиялык артритте - глюкокортикоиддер жана антигистаминдер керектелет.
Сезгенүү суюктугу артроскопия учурунда шприц же атайын соргуч менен чыгарылат. Муун курч сезгенүүнүн бүткүл мезгилине иммобилизацияланат. Андан кийин оорулууга биргелешкен кыймыл-аракетти калыбына келтирүү үчүн дарылоо көнүгүүлөрү көрсөтүлөт.
Врачтын кеңеши
Жеке практикадан жана кесиптештердин иш тажрыйбасынан, желатин менен компресстер кандайдыр бир этиологиядагы муундардын сезгенүүсү үчүн жакшы натыйжа берди. Аларды ишке ашыруу оңой жана арзан. Марляны бир нече катмардан бүктөп коюу керек, узундугу жана туурасы ооруган муун үчүн жетиштүү болушу керек. Бүктөлгөн марляны ысык сууга салып, сыгып чыгарып, түздөңүз. Үстүнө жука катмар желатин себелеп, баштыктагыдай ичине кирип, төгүлүп кетпегидей кылып ороп коюңуз. Аны муунга жаткырып, үстүнө полиэтилен баштык менен ороп, бинт жана/же жабышчаак гипс менен бекитиңиз. Компрессти 3 саатка чейин кийсеңиз болот, 2 жума бою күнүнө 2 жолу жасаңыз. Көбүнчө таасир колдонуунун 4-5-күнү сезилет, бирок каалаган натыйжага жетүү үчүн терапияны улантуу керек; курсу үзүлгөн болсо, оору кайтып келет.
Артроз деген эмне
Артроз (башкача остеоартрит) дегенеративдик оору. Ал муун кемирчектин тамактануусунун начарлашына, жайыраак калыбына келтирүүгө жана акырындык менен ичкерүүгө негизделген.
Жөнөкөй сөз менен айтканда, кемирчек катмары калыбына караганда тезирээк өчүрүлөт. Сөөк артикулярдык беттери ачыкка чыгат. Алар кемирчектердей жылмакай эмес жана кыймылдаганда күч менен бири-бирине сүртүшөт. Сөөк плиталары жарым-жартылай бузулуп, жеңил өнөкөт сезгенүү пайда болот.
Оору күчөгөн сайын, сөөк омурткалары муундарда өсөт - ткандын туруктуу бузулушуна коргоочу реакциясы. Алар беттердин бири-бирине салыштырмалуу жылышына жол бербей, муундун кыймылдуулугу бузулат.
Артроз көпчүлүк адамдарда 30-40 жылдан кийин өнүгө баштайт, жылдарга созулат, анын белгилери жеңил же орточо.
Омуртка муундарынын остеоартрити көбүнчө остеохондроз деп аталат.
Себептер
Эрте куракта патологиянын өнүгүшүнө себеп болгон жана анын жүрүшүн татаалданткан предраспоздук факторлор бар:
- спортчулардын оор физикалык активдүүлүгү;
- семирүү;
- биргелешкен жаракат тарыхы;
- кан тамыр оорулары;
- сидячный жашоо образы;
- бузуу нормалдуу конфигурация муундун, мисалы, плоскостопия;
- вибрациянын узакка созулган таасири;
- аялдарда - гормоналдык дисбаланс же менопауза.
Симптомдору
Чоң муундар көбүнчө бир тараптан жабыркайт: тизе, жамбаш, сакралдык. Оору билинбей башталат. Башында оору сейрек кездешет жана олуттуу физикалык активдүүлүк менен коштолот.
Ыңгайсыздык ошол эле күнү же адам эс алууга жетишсе, бир нече күндөн кийин кетет. Оору күчөгөн сайын оорунун интенсивдүүлүгү жогорулайт жана кадимки күнүмдүк иш-аракеттер менен да пайда болот.
Муундун кыймылдуулугу акырындык менен төмөндөйт жана оорунун натыйжасында ал толугу менен жоголот. Жабыркаган буттун кыймылы катуу ооруну жаратат. Остеоартрит артриттин түрүнө жараша күчөшү мүмкүн – муун көңдөйүндө суюктук чогулат, анын үстүндөгү тери кызарып, ысык болуп калат. Сезгенүү реакциясы басылгандан кийин, оорунун жүрүшү мурунку агымына кайтат.
Дарылоо
Артрозду дарылоону травматолог, ортопед, кээде хирург жүргүзөт. Терапия кемирчектердеги зат алмашуу процесстерин калыбына келтирүүгө, муундардын тамактануусун жакшыртууга жана сезгенүү реакциясын жоюуга багытталган. Дарылоо өмүр бою, үзгүлтүксүз же дары курстары болушу мүмкүн.
Учурунда интериктального мезгилде хондропротекторлор дайындалат түрүндө таблетка жана майлар, терапиялык көнүгүүлөр, массаж. курчуп кеткен учурда хондропротекторлор ооруну басаңдатуучу жана сезгенүүгө каршы дарылар менен бирге венага же булчуңга киргизилет. Травматолог коргоочу дарыларды бир нече ай сайын муунга түздөн-түз сайса болот.
Оорунун өнүккөн стадиялары хирургиялык кийлигишүүнү талап кылат, анын жүрүшүндө ооруган муун жасалма менен алмаштырылат.
Оорулардын ортосундагы айырмачылыктар
| Кол коюу | Артрит | Артроз |
| Оорунун себеби | Сезгенүү | Кемирчек тканынын бузулушу |
| Учурдагы | Курч, өнөкөт курчуу менен | Өнөкөт |
| Pain | Башынан эле интенсивдүү, эртең менен айкыныраак | Оорунун башында алсыз, бирок бара-бара күчөйт. Кечинде жана машыгуудан кийин көбөйөт |
| Кыймылдар | "Таратуу" керек - уйкудан кийин эртең менен муундар эң аз кыймылдуу | Мобилдүүлүк акырындык менен төмөндөйт, эртең менен катуулугу жок |
| Жабыр тарткан муундар | Колдун жана буттун кичинекей муундары симметриялуу жабыркайт. Чоңдору бактериялык инфекция менен жабыркайт | Дененин ар кайсы тарабындагы бир же бир нече чоң муундар |
| Кан тести | Жалпы кан анализинде сезгенүү өзгөрүүлөрү, ревматоиддик фактор, С-реактивдүү белок, козгогучтарга каршы антителолор. | Мүнөздүү өзгөрүүлөр жок |
| рентген | Этаптуу өзгөрүүлөр, остеопороз - сөөк тканынын жоголушу, сөөктөгү кисталар | Акырындык менен өзгөрүүлөр, муундардын мейкиндигинин деформациясы, сөөктөрдүн омурткаларынын жана чыгышынын пайда болушу. |
| Негизги дарылоо | Сезгенүүгө каршы дарылар | Хондропротекторлор |
Окшош өзгөчөлүгү эки оорулардын бара-бара жоготуу менен прогрессивдүү курсу болуп саналат. Аутоиммундук артрит көбүнчө жаш куракта, адам дагы эле ден соолугуна кайдыгер карабаганда көрүнөт.
Бул узакка созулган муундардагы ар кандай оору белгилүү бир шарттарда пайда экенин эстен чыгарбоо керек - бул дарыгерге кайрылууга олуттуу себеп. Бул ооруну өз убагында аныктоо жана патологиялык процесстин өнүгүшүн жайлатып, аны дарылоону баштоо үчүн маанилүү.